روایت خبرنگار آمریکایی از مصاحبه اش با هاشمی

باربارا اسلاوین، روزنامه نگار آمریکایی ١٢ سال پیش به ایران آمد و در آن سفر گفت وگویی با اکبر هاشمی رفسنجانی داشت؛ گفت وگویی که حالا بخش هایی از آن را در سایت المانیتور بازنشر کرده و به بیان برخی از روایت های آن دیدار پرداخته است.
روزنامه «شرق» می افزاید: او از خوشرویی هاشمی گفته و عزم راسخش در ترمیم روابط ایران و غرب. او را قهرمان نگاه معتدل در ایران دانسته و معتقد است که حالا بار این مسئولیت بر دوش حسن روحانی و دیگر میانه روها در ایران افتاده است. او همچنین تأکید کرده که هاشمی در روزهای دشواری از تاریخ ایران از این دنیا رفت و بدون شک حضورش چه در بلندمدت و چه در کوتاه مدت تأثیر شگرفی بر تاریخ سیاسی معاصر ایران خواهد داشت. این روایت در ادامه می آید:
«همه چیز درباره مصاحبه ای که ١٢ سال پیش با هاشمی رفسنجانی انجام دادم، فوق العاده بود، از مخالفت کردن برخی همراهان هاشمی گرفته که باید مجوز این گفت وگو را می‏ دادند تا کنترل امنیتی دقیق پیش از ملاقات در دفتر رئیس جمهوری اسبق ایران. در غروب یک روز سرد زمستانی در فوریه سال ٢٠٠٥، (زمستان ١٣٨٣) هاشمی رفسنجانی در حال برنامه ریزی برای یک بازگشت سیاسی دیگر به قدرت بود. او تصمیم گرفته بود به جهانیان و مردم ایران پیام پایان رابطه خصومت آمیز با آمریکا را مخابره کند. وضعیتی که به باور او، به برد انتخاباتی اش در انتخابات ریاست جمهوری سال بعد کمک می کرد.
گفت وگو با خبرنگار بخش دیپلماسی «USA Today» به توصیه مشاوران او می توانست در تحقق این هدف مؤثر افتد. حسب اتفاق آن روزها من خبرنگار دیپلماسی این رسانه بودم. یکی از جملاتی که از مصاحبه با او به یاد دارم این بود که گفته بود: «تنها دلیلی که من امروز اینجا روبه روی شما آماده گفت وگو نشسته ام، این است که ما هیچ تفاوتی با مردم آمریکا نداریم».
پیش از آغاز ارتباط رسمی ایران و آمریکا، آمریکایی ها باید برای آزادسازی دارایی های ایران به دنبال آزاد سازی گروگان ها اقدام می کردند، هاشمی آن موقع می گفت طرف آمریکایی باید نشانه مثبتی از خود نشان دهد تا ما بتوانیم به صداقت آنها باور داشته باشیم. مهدی، یکی از پسران هاشمی رفسنجانی، در دیداری پیش از انجام مصاحبه با پدرش، بسیار صریح و شفاف بود. هرچند حوادث در ایران اغلب پیش بینی ناپذیر است؛ به این معنا که با وجود آنکه رفسنجانی در دور نخست کارزار انتخاباتی پیروز میدان بود و به دور دوم رسید اما در دور بعدی به بازیگر سیاسی پوپولیستی مانند احمدی نژاد باخت، مردی که به مراتب دیدگاه های مواجهه ای بیشتری به ارتباط ایران با آمریکا و به طور کلی جامعه بین الملل داشت.
گرچه در انتخابات سال ٢٠١٣ این بار حسن روحانی از شاگردان هاشمی توانست پیروز میدان شود؛ آن هم پیش از آغاز مذاکرات کاربردی ایران و آمریکا بر سر توافق هسته ای، توافقی که مسیر ارتباطی برای آینده دوجانبه شکننده میان دو کشور به وجود آورد. هاشمی رفسنجانی آمریکا را به جزء می شناخت. پیش از انقلاب اسلامی ایران در سال ٥٧، هاشمی برای دیدار با برادرش محمد که دانشجوی دانشگاه برکلی بود، به آمریکا سفر کرده و گوشه و کنار آمریکا را دیده بود. محمد هاشمی به خوبی انگلیسی حرف می زد و یکی از افرادی بود که من را پیش از انجام مصاحبه با برادرش ملاقات کرد و اما دیگر افرادی که آن موقع در حلقه همراهان هاشمی بودند؛ حسین موسویان، کارشناس ارشد شورای عالی امنیت ملی، محمد عطریانفر، حسن روحانی و پسر رفسنجانی.
مصاحبه با رفسنجانی درست ساعاتی پیش از آن اتفاق افتاد که من چندروزی خروجم از ایران را به تعویق انداخته و البته در آستانه ترک ایران بودم. از آنجا که برخی نیروهای امنیتی اطراف هاشمی در بمب گذاری صورت گرفته به وسیله مجاهدین خلق (منافقین) کشته شده بودند، شرایط امنیتی اطراف او شدید بود و حتی برای بردن دستگاه ضبط صوت کوچک به داخل جلسه، بحث در گرفت. با این حال در جلسه، هاشمی رفسنجانی گشاده رو با لبخندی بر چهره و به وضوح خرسند از مواجهه ای نادر با یک خبرنگار آمریکایی، میزبان خوبی بود. هاشمی البته می دانست که نظراتش در تأیید مردم آمریکا و نقد سیاست های دولت آمریکا به سرعت به داخل ایران کمانه خواهد کرد. اما درست چند روز پیش تر، جورج دبلیو بوش، رئیس جمهوری وقت آمریکا که در سال ٢٠٠٢ ایران را در کنار کره شمالی و عراق محور شرارت نامیده بود، دور تازه ای از حضور در قدرت را با شعار مبتنی بر دموکراسی خواهی آغاز کرده بود، با تأکید بر اینکه اگر شما برای آزادی تان برخیزید، آمریکا در کنار شما خواهد ایستاد.
در همان حال کاندولیزا رایس، وزیر امور خارجه بوش در نخستین سفر کاری اش به خارج از کشور، مسائل حقوق بشر در ایران را منفورشده نامیده و به ایران در زمینه ساخت سلاح هسته ای هشدار داده بود. این در حالی است که رفسنجانی همه این ادعاها را رد کرد و آنها را بی معنا و حرف درشت و بی فایده دانست. علاوه بر اینکه اضافه کرد ایران هیچ گاه از سلاح های هسته ای استفاده نخواهد کرد و به همین خاطر آنها هیچ سودمندی برای ما نخواهند داشت.او به خوبی و نیکی از جامعه و مردم آمریکا یاد می کرد، اما سخن گفتن از دولت و سیاست ورزی در آمریکا مسئله دیگری بود. هاشمی می گفت این شبیه یک دایناسور است، با مغزی کوچک و بدنی سنگین. فحوای بیانش دولت آمریکا بود. دولتی که دو سال پیش به عراق حمله کرده بود و درعین حال در جنگ هشت ساله ایران و عراق حدفاصل ١٩٨٠ تا ١٩٨٨ دست به حمایت از دولت عراق زده بود.
به باور هاشمی این دولت بازیگر بی منطق و خطرناکی بود که سنگینی وزنش را به اطراف می انداخت بی آنکه متوجه تبعات آن باشد.بااین حال به خاطر قدرت اقتصادی آمریکا در نظام بین الملل و توان نظامی این کشور، هاشمی رفسنجانی ترویج گر ترمیم شکاف میان دو کشور شده بود؛ با فهم این نکته که ایران هیچ گاه بدون ترمیم رابطه با واشنگتن به شکوفایی درستی دست نخواهد یافت، اما دیگر اجزای حکومت در ایران آمریکا را شیطان بزرگ می دانند و تأکید دارند که ایران باید اصول انقلابی خود را حفظ کند.حالا با رفتن هاشمی، کار حفاظت از توافق هسته ای و توسعه روابط ایران و واشنگتن به دوش حسن روحانی و دیگر پرورش یافتگان مکتب هاشمی می افتد. از جمله دیپلمات کهنه کار و البته وزیر امور خارجه وقت ایران، «محمدجواد ظریف».
برخی تحلیلگران ایرانی بر این باورند که در کوتاه مدت، مرگ هاشمی رفسنجانی مانعی بر سر انتخاب مجدد روحانی در انتخابات ریاست جمهوری پیش رو نخواهد بود و حتی شانس او را در پیروزی در این انتخابات توسعه خواهد داد، از آنجا که این روزها به درستی ایرانیان به سوگ معلم رئیس جمهوری کنونی شان نشسته اند، اما در بلندمدت، برای روحانی و دیگر چهره های عمل گرای سیاسی مشکلاتی به وجود خواهد آمد؛ به ویژه در برقراری ارتباط آتی با آمریکا. با نوسازی برند پیشین خود، هاشمی توانست برنده انتخابات مجلس خبرگان رهبری شود. همچنین با در نظر گرفتن رابطه تنگاتنگ هاشمی با روحانیت، بدون شک حضور او می توانست در آینده سیاسی ایران تأثیر مثبتی داشته باشد، اما حالا رقبای قدیمی او دیگر هیچ نگرانی ای بابت وزن سیاسی و تأثیرگذاری های آتی او نخواهند داشت.
باید دید آیا دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، به حفظ توافق هسته ای پایبند خواهد بود؟ آیا او به دنبال مواجهه با ایران است و اینکه آیا ایران قصد دارد طرف آمریکایی را برانگیزاند یا نه؟ اگر رفسنجانی زنده بود، او به طورقطع به فکر راهی برای تأثیرگذاری بر این حوادث بود، اما حالا صدای این روحانی زیرک برای همیشه بی صدا شده است.»

مهم: فرآیند جمع‌آوری اخبار به صورت خودکار انجام می‌گیرد. مسئولیت صحت محتوای این خبر بر عهده‌ی وبسایت منبع و منتشر کننده‌ی آن است. با این وجود در صورتی که به محتوای این خبر اعتراض دارید با ما تماس بگیرید.

  • گزارش خطا
  • پیشنهاد به دیگر مخاطبان
  • ۰
  • ۰