هورمون پرولاکتین چیست + شرایط آزمایش پرولاکتین

پرولاکتین هورمونی پروتئینی است که از هیپوتالاموس آزاد و به هیپوفیز میریزد. آزمایش پرولاکتین یا PRL برای تعیین سطح پرولاکتین فرد انجام میشود.

پرولاکتین چیست؟

پرولاکتین هورمونی پروتئینی است که از هیپوتالاموس آزاد می شود و به هیپوفیز پیشین می ریزد. نام دیگر این هورمون لاکتوژن، ماموتروپ یا لاکتوتروپ می باشد. ترشح پرولاکتین توسط دوپامین شیمیایی مغز تنظیم و مهار می شود. این هورمون در بدن همه افراد وجود دارد، اما در زمان بارداری به طور طبیعی میزان آن بالا می رود و چند صد برابر می شود و روی کل سیستم بدن اثر می گذارد. همچنین میزان آن در زمان واردشدن استرس ، خواب ، herpes zoster در قفسه سینه و درد ناشی از آن ، ضربه وارد شدن به قفسه سینه ، برداشته شدن مهار دوپامین ، افزایش می یابد. هورمون پرولاکتین به طور معمول در دوران حاملگی و شیردهی افزایش می یابد اما جالب است بدانید که پرولاکتین به طور طبیعی و به مقدار کم در مردان و در زنان غیر باردار نیز وجود دارد.
هورمون پرولاکتین چیست،  آزمایش پرولاکتین، تست پرولاکتین، شیردهی، بالا بودن پرولاکتین

ساختار پرولاکتین

پرولاکتین هورمونی پروتئینی است که  که از 198 اسید آمینه تشکیل شده و وزن آن 23 کیلو دالتون می باشد. این هورمون در جانوران مختلف تنوع زیادی دارد اما وظیفه اصلی آن تکامل سینه ها در دوران حاملگی و تحریک تولید شیر توسط سینه ها می باشد. در ماهی ها پرولاکتین A و B وجود دارد و در انسان ساختاری شبیه هورمون رشد دارد. این هورمون توسط سلول های لاکتوتروف در قسمت پیشین غده هیپوفیز ترشح می شود؛ هر چند در دسیدوآی رحم باردار، میومتر رحم، پستان، گلبول های سفید و پروستات نیز تولید می شود.
علاوه برسینه، غدد جنسی و سلول های لنفاوی و کبد نیز دارای گیرنده برای پرولاکتین می باشند. ترشح این هورمون متناوب است وخواب استرس و هر نوع تحریک قفسه سینه سبب ترشح این هورمون می شود. میزان طبیعی و رنح نرمال پرولاکتین 20-30 نانوگرم در هر میلی لیترخون است که در خانم ها قدری بیشتر است. پرولاکتین خون بعد از زایمان افزایش می یابد. علت حدود 40 درصد موارد افزایش پرولاکتین خون، یک تومور خوشخیم هیپوفیز به نام ادنوم هیپوفیز می باشد.

نقش پرولاکتین در بدن

نقش اصلی پرولاکتین، در روند شیردهی تولید شیر در پستان است. میزان پرولاکتین معمولا در طول بارداری و درست پس از زایمان بالا می رود و در طی این دوران، به همراه استروژن و پروژسترون، توسعه شیر پستان را تحریک می كنند. بعد از زایمان مکیدن نوک پستان توسط نوزاد مقدار پرولاکتین را بالا نگاه می دارد.
پرولاکتین همراه با استروژن موجب پرلیفراسیون اپیتلیوم لبولی – آلوئولی در بافت پستان می گردد . همچنین موجب کاهش میل جنسی و جلوگیری از تخمک گذاری می گردد.
پرولاکتین چه در زن و چه در مرد موجب کاهش LH می شود. LH در مردان موجب ساخته شدن تستوسترون شده و در نتیجه افزایش پرولاکتین در مردان، موجب کاهش توانایی جنسی می گردد.

هایپرپرولاکتینمی (بالا بودن پرولاکتین)

افزایش پرولاکتین خون یک بیماری نسبتا شایع است که می تواند منجر به اختلالات عادات ماهیانه و ناباروری در خانم ها و اختلالات جنسی در مردان شود. یکی از علائم مهم آن در خانم ها ترشح نابجای شیر و اختلالات قاعدگی مانند آمنوره می باشد. علت اصلی آن اغلب آدنوم هیپوفیز (تومور خوش خیم در قاعده غده هیپوفیز) است؛ بنابراین توصیه می شود که برای تمام بیماران مبتلا به هایپرپرولاکتینوما، یک سی تی اسکن یا MRI از منطقة sella turcica نیز انجام شود. پرولاکتینوما علت ۲۰–۱۵٪ موارد آمنوره ثانویه است. مصرف برخی داروها مانند داروهای ضد افسردگی، آرامبخش ها و داروهای ضد تهوع نیز محتمل است.
افزایش پرولاکتین ممکن است با اضطراب و افسردگی همراه باشد. درمان این بیماری با آگونیست های دوپامین مانند بروموکریپتین یا کابرگولین و درصورت عدم پاسخ جراحی (جراحی ترانس اسفنوئیدال) است.
پرولاکتین چیست، آزمایش پرولاکتین، رنج نرمال پرولاکتین، تفسیر آزمایش پرولاکتین

دلیل بالابودن پرولاکتین (هیپرپرولاکتینمی) چیست؟

از هرصد نفر، یک نفر مبتلا به افزایش پرولاکتین میباشد. 10-40 درصد خانمهایی که پس از شروع عادت ماهانه دچار قطع عادت میشن دارای افزایش پرولاکتین خون هستند. حدود 75 درصد خانمهایی که مبتلا به قطع عادت ماهانه به همراه ترشح شیراز سینه ها میشوند دارای افزایش پرولاکتین خون هستند
سطوح بالای پرولاکتین در دوران بارداری و پس از زایمان را می توان در دسته های زیر تقسیم نمود:
  • پرولاکتینوما
  • بیماری های هیپوتالاموسی
  • کم کاری تیروئید
  • بیماری های کلیوی
  • انواع تومورها و بیماری های هیپوفیز
  • سندرم تخمدان پلی کیستیک
  • استرس بیماری
  • تروما
  • ترس از آزمایش خون
  • تحریک نوک پستان

اثرات  افزایش پرولاکتین در زنان:

  • اختلالات تخمک گذاری
  • قطع یا نامنظمی دوره های قاعدگی 
  • ترشح شیر از پستان ها در زمانی كه در دوران بارداری یا شیردهی نیستند

اثرات افزایش پرولاکتین در مردان:

  • اختلالات عملكرد جنسی
  • كاهش موهای بدن و توده عضلانی
  • تاخیر در بلوغ و بروز صفات ثانویه جنسی

آزمایش پرولاکتین به چه صورت است؟

آزمایش پرولاکتین یا PRL  برای تعیین سطح پرولاکتین فرد انجام می شود تا مشخص شود که میزان این هورمون در بدن بالاتر یا پایین تر از حد طبیعی است یا اینکه نرمال است. هنگامی که فرد علائم پرولاکتین بالا، مانند گالاکتوره و یا اختلالات بینایی و سردرد دارد؛ تشخیص ناباروری و ناتوانی جنسی در مردان؛ تشخیص ناباروری در زنان؛ تشخیص تومور تولید کننده پرولاکتین (پرولاكتینوما) و پایش عود آن؛ برای پیگیری کاهش تستوسترون در مردان؛ برای پایش عود پرولاكتینوما؛ ارزیابی عملکرد هیپوفیز قدامی (همراه با سایر هورمون ها) درخواست می شود.
هنگامی که فرد به یک بیماری مبتلاست یا داروهایی مصرف می كند که ممکن است بر تولید دوپامین اثر بگذارند، گاهی اوقات ممکن است غلظت پرولاکتین پایش شود.

بهترین زمان برای آزمایش پرولاکتین چه موقعی است؟

بهترین زمان برای آزمایش پرولاکتین روز سه تا پنج پریود است. کیت آزمایشگاه ها با هم متفاوت هستند و باید ببینید رنج نرمال آزمایشگاه چقدر است. البته باید در روز مناسب آزمایش بدهید و اگر اضافه وزن دارید بهتر است با ورزش اضافه وزن خود را کم کنید. 

تست های تكمیلی

FSH, LH, Testosterone, DHEAS, Estrogen, Progesterone

طریقه جمع آوری نمونه

نمونه خون از طریق فروبردن سوزن داخل ورید بازو به دست می آید و برای این کار، آمادگی خاصی لازم نیست.

زمان نمونه گیری

نمونه باید 3 تا 4 ساعت پس از بیدارشدن جمع آوری شود.
در حالت ایده آل، نمونه خون معمولا باید در مدت کوتاهی پس از بیدار شدن، ترجیحا بعد از این كه فرد برای 30 دقیقه آرام و بی حركت بود، گرفته شود.

دستورالعمل و شرایط قبل از آزمایش پرولاکتین

  1. زمان مناسب جهت نمونه گیری برای آزمایش , صبح هنگام و حداقل 2 ساعت بعد از بیدار شدن می باشد.
  2. توصیه می شود قبل از نمونه گیری از پیاده روی، ورزش و هر نوع فعالیت بدنی اجتناب شود.
  3. حداقل طی 12 ساعت اخیر تماس جنسی یا نزدیکی و تحریک سینه انجام نشده باشد.
  4. در هنگام پذیرش، توضیحات فوق به بیمار داده می شود. چنانچه شرایط لازم رعایت نشده باشد، بهتر است آزمایش را در زمان مناسب دیگری تکرار نمایید.

تداخلات دارویی

داروهایی مانند استروژن، داروهای ضد افسردگی سه حلقه ای، خواب آورها، آمفتامین ها، داروهای فشار خون بالا (رزرپین، وراپامیل، متیل دوپا) و برخی از داروهایی که برای درمان ریفلاکس معده (سایمتیدین) استفاده می شوند، باعث افزایش پرولاکتین و داروهایی مانند دوپامین، لوودوپا و مشتقات آلکالوئیدهای ارگو باعث كاهش پرولاكتین می شوند.
مقادیر طبیعی پرولاکتین (رنج نرمال پرولاکتین)
مقادیر نرمال پرولاکتین خون (بر حسب ng/ml ): 
  • در مردان بالای 19 سال: 2 تا 24
  • در زنان بالای 19 سال:  4 تا 30   
  • زنان حامله:  20 تا 400
اگر واحد mIU/l باشد : مقادیر بین ۶۰۰-۳۰ طبیعی است.
گردآوری: مجله اینترنتی ستاره

مهم: فرآیند جمع‌آوری اخبار به صورت خودکار انجام می‌گیرد. مسئولیت صحت محتوای این خبر بر عهده‌ی وبسایت منبع و منتشر کننده‌ی آن است. با این وجود در صورتی که به محتوای این خبر اعتراض دارید با ما تماس بگیرید.

  • گزارش خطا
  • پیشنهاد به دیگر مخاطبان
  • ۰
  • ۰
برچسب ها:
زمان انتشار: يكشنبه ۷ آذر ۱۳۹۵ | ۱۹:۲۱